Guri është një material natyror. Çështë Guri; Materiali i gurit në përgjithësi i referohet një substance të ngurtë, natyrale të përbërë nga minerale ose lëndë të ngjashme me mineralet (Çfarë janë mineralet?). Përdoret zakonisht në ndërtim, art dhe aplikime të ndryshme industriale për shkak të qëndrueshmërisë dhe cilësive estetike. Si është rasti Guri i Majdanit. Por kur guri përmban mineralesh të ndryshme të pasuruara me elemente kimike, si është Guri i Trepçës, atëherë mund të filloi përfitimi industrial i metaleve dhe elementeve tjera në bazë të fizibilitetit të terenit.
Miniera e Trepçës ndodhet në një lartësi mbidetare prej rreth 508–510 metra mbi nivelin e detit.
Miniera e Trepçës, e vendosur në qytetin e Mitrovicës1, shtrihet në fushën aluviale të lumenjve Ibër, Sitnicë dhe Lushtë, si dhe në shpatet e kodrave përreth, duke i dhënë një pozitë gjeografike të favorshme dhe një lartësi mbidetare prej 508–510 metrash mbi nivelin e detit. Kjo lartësi e vendos Trepçën në një zonë të mesme malore, e cila ka ndikuar në zhvillimin e saj historik dhe në shfrytëzimin e pasurive minerale, veçanërisht plumbit, zinkut dhe argjendit.
Miniera ka një histori të gjatë, duke filluar që nga periudha antike, ku ilirët dhe romakët shfrytëzonin burimet e saj minerale, dhe ka vazhduar të ketë rëndësi ekonomike dhe strategjike për rajonin e Kosovës deri në ditët e sotme. Pozita e saj mbi nivelin e detit ka ndihmuar gjithashtu në zhvillimin e infrastrukturës dhe qasjen në burimet minerale, duke e bërë Trepçën një nga komplekset më të rëndësishme minerare në Ballkan.[2]
Guri i Trepçës
Kur flasim për **”Gurin e Trepçës”**, i referohemi një prej pasurive më të jashtëzakonshme të Kosovës. Nuk bëhet fjalë thjesht për minerale industriale, por për një trashëgimi botërore të kristalografisë.
Minerat e Trepçës (sidomos ajo e Stari Tërgut) janë të famshme në mbarë botën për estetikën dhe shumëllojshmërinë e kristaleve të tyre.
### 1. Pse është i veçantë “Guri” i Trepçës?
Trepça njihet si një nga “lokalitetet minerale” më të pasura në Evropë. Karakteristika kryesore është **bukuria e kristaleve** që shpesh gjenden në forma perfekte gjeometrike.
* **Shkëlqimi:** Shumë prej mineraleve kanë një shkëlqim metalik ose qelqor që i bën shumë të dëshirueshëm për koleksionistët.
* **Kombinimet:** Shpesh në një gur të vetëm mund të gjesh 3-4 lloje mineralesh të ndryshme (p.sh. Galenë e përzier me Kristal kuarci), gjë që është e rrallë në shumë miniera të tjera.
### 2. Mineralet kryesore që gjenden
Nëse shihni një “gur” nga Trepça, ai me shumë gjasa përmban një nga këto:
| Minerali | Karakteristika |
| Galena | Me ngjyrë hiri metalike dhe formë kubike (burimi kryesor i plumbit). |
| Sfaleriti | Shpesh i zi ose kafe me shkëlqim të fortë (burimi i zinkut). |
| Piriti | I njohur si “Ari i budallenjve”, ka ngjyrë të artë dhe shkëlqim metalik. |
| Kuarci | Kristale të bardha ose transparente, shpesh në formë gjilpërash. |
| Kalshiti | Vjen në forma shumë artistike, shpesh i bardhë ose në nuanca rozë. |
| – |
Shkëlqimi i mineraleve të Trepçës – imazh1a
### 3. Muzeu i Kristaleve në Stantërg3
Për ta parë këtë “gur” në kulmin e vlerës së tij, ekziston **Muzeu i Kristaleve të Trepçës** në Stantërg (Mitrovicë).
* U themelua në vitin **1964**.
* Ruhen mbi **1,500 eksponate** unike.
* Konsiderohet si një nga muzetë më të rëndësishëm të këtij lloji në Evropën Juglindore.
Muzeu i Kristaveve Trepça – a1 Galenit
> **Një fakt interesant:** Kristalet e Trepçës gjenden në koleksionet private dhe muzetë më të mëdhenj të botës, nga Londra në Nju Jork, për shkak të pastërtisë dhe strukturës së tyre të rrallë.
–
Informimi:
Referencat
