Etimologjia është dega e gjuhësisë që studion **prejardhjen e fjalëve**, historinë e tyre dhe mënyrën se si ka ndryshuar forma dhe kuptimi i tyre përgjatë shekujve.
Për ta thënë më thjeshtë, etimologjia kërkon “biografinë” e një fjale. Ja se çfarë analizon ajo konkretisht:
### 1. Prejardhjen (Burimin)
Etimologët gjurmojnë rrënjën e fjalës. Ata përcaktojnë nëse një fjalë është:
* **Autoktone:** E trashëguar direkt nga gjuha mëmë (për shembull, fjalët shqipe që rrjedhin nga ilirishtja si *dorë*, *ujë*, *zjarr*).
* **Huazim:** E marrë nga një gjuhë tjetër (për shembull, fjalët që shqipja ka marrë nga latinishtja, turqishtja apo anglishtja).
### 2. Evolucionin Fonetik
Studion se si ka ndryshuar **shqiptimi dhe shkrimi** i fjalës me kalimin e kohës. Tingujt ndryshojnë sipas ligjeve të caktuara gjuhësore; për shembull, transformimi i fjalës latine *caballus* në fjalën italiane *cavallo* apo franceze *cheval*.
### 3. Ndryshimet Semantike (Kuptimore)
Shpesh fjalët nuk kanë pasur të njëjtin kuptim që kanë sot. Etimologjia studion se si një fjalë që dikur shënonte diçka konkrete, sot mund të përdoret për diçka abstrakte.
### 4. Krahasimin Ndërgjuhësor
Duke krahasuar fjalë të ngjashme në gjuhë të ndryshme (si *pater* në latinisht, *father* në anglisht dhe *vater* në gjermanisht), etimologët vërtetojnë lidhjet farefisnore mes familjeve të gjuhëve (siç është familja indoevropiane).
—
> **Një shembull interesant:**
> Fjala **”libër“** në shqipe vjen nga latinishtja *liber*, që fillimisht do të thoshte “shkura e brendshme e drurit“, sepse njerëzit e lashtë e përdornin atë material për të shkruar përpara se të shpisej letra.
–
Referencat:
IA_Gemini
