Dubniumi, ka simbolin Db, është element kimik sintetik radioaktiv, me numër atomik 105, pesh atomike relative 268 (- 270). Në tabelën periodike të elementeve gjendet në periudhën 7, grupi 5, blloku d, është shumë radioaktiv, izotopi më i qëndrueshëm i njohur, dubniumi-268, ka një gjysmë-jetë prej rreth 16 orësh. Kjo kufizon shumë kërkimet e zgjatura mbi elementin. Dubniumi nuk është natyrshëm në Tokë dhe prodhohet artificialisht.
Pamja
Dubniumi është një metal shumë radioaktiv, nga i cili janë formuar vetëm disa atome.
Përdorimet
Aktualisht, përdoret vetëm në kërkime.
Roli biologjik
Dubniumi nuk ka një rol biologjik të njohur.
Bollëku natyror
Dubniumi nuk ndodh natyrshëm. Është një element transuranik i krijuar nga bombardimi i kaliforniumit-249 me bërthama azoti-15.
[: Dubniumi nuk ndodh natyrshëm në Tokë dhe prodhohet artificialisht. Instituti i Përbashkët Sovjetik për Kërkime Bërthamore (JINR) pretendoi zbulimin e parë të elementit në vitin 1968, i ndjekur nga Laboratori Amerikan Lawrence Berkeley në vitin 1970. Të dy ekipet propozuan emrat e tyre për elementin e ri dhe i përdorën ato pa miratim formal. Mosmarrëveshja e gjatë u zgjidh në vitin 1993 nga një hetim zyrtar i pretendimeve të zbulimit nga Grupi i Punës Transfermium, i formuar nga Bashkimi Ndërkombëtar i Kimisë së Pastër dhe të Aplikuar dhe Bashkimi Ndërkombëtar i Fizikës së Pastër dhe të Aplikuar, duke rezultuar në ndarjen zyrtare të meritave për zbulimin midis të dy ekipeve. Elementi u emërua zyrtarisht dubniumi në vitin 1997 sipas qytetit të Dubnës, afër Moskës, vendi i Rusia.
Hulumtimi teorik e përcakton dubniumin si një anëtar të grupit 5 në serinë 6d të metaleve të tranzicionit, duke e vendosur atë nën vanadium, niobium dhe tantale. Dubniumi duhet të ndajë shumicën e vetive, të tilla si konfigurimi i tij i elektroneve të valencës dhe të paturit e një gjendjeje oksidimi dominuese +5, me elementët e tjerë të grupit 5, me disa anomali për shkak të efekteve relativiste. Një hetim i kufizuar i kimisë së dubniumit e ka konfirmuar këtë.]1
Vetit e Dubniumit
| Dubnium: simboli Db, perioda 7, grupi 5, blloku d, radioaktiv |
| Numri atomik: 105 |
| Pesha atomike relative: 268 (270) |
| Elektrone në mbështjellës: 2, 8, 18, 32, 32, 11, 2 |
| Konfigurimi i elektroneve: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p6 7s2 5f14 6d3 7s2 |
| Dendësia (afër temperaturës së ajrit): 21.6 g/cm3 (e parashikuar) |
| Numri CAS: 53850-35-4 |
| Zbulim i pavarur nga Laboratori Lawrence Berkeley dhe Instituti i Përbashkët për Kërkime Bërthamore (1970) |
| Iyotopet: 262-270Db |
| Emërtimi sipas Dubnës, rrethi i Moskës, Rusia, vendi i Institutit të Përbashkët për Kërkime Bërthamore. |
–
Histori
[:Në vitin 1970, një grup hetuesish në Laboratorin e Rrezatimit Lawrence të Universitetit të Kalifornisë në Berkeley njoftuan se kishin sintetizuar izotopin 260 të elementit 105, pas së cilës ata propozuan emrin hahnium për elementin, në nder të Otto Hahn, zbuluesit të ndarjes bërthamore. Ekipi amerikan nuk mundi ta kopjonte eksperimentin sovjetik; por, kur anëtarët e saj bombarduan kalifornium-249 me bërthamat e atomeve të azotit-15, ata prodhuan “hahnium-260”, i cili kishte një gjysmë-jetë prej rreth 1.6 sekondash. Si provë e mëtejshme e zbulimit të tyre, shkencëtarët në Berkeley matën sasinë e energjisë së emetuar nga “hahnium-260” ndërsa ai zbërthehej, si dhe elementët e prodhuar në këtë proces; këto karakteristika ishin mjaft të ndryshme nga ato të elementëve të njohur më parë në sistemin periodik. Bashkimi Ndërkombëtar i Kimisë së Pastër dhe të Aplikuar përfundimisht vendosi që elementi të quhej Dubnium me simbol Db.]2
–
Referencat
