Hënat – të quajtura edhe satelitë natyrorë – vijnë në shumë forma, madhësi dhe lloje. Ato janë përgjithësisht trupa të ngurtë dhe disa kanë atmosferë. Sistemi ynë diellor ka qindra hëna të njohura që rrotullohen rreth planetëve dhe planetëve xhuxh. Edhe disa asteroidë kanë hëna.
Trupat e formuar natyrshëm që rrotullohen rreth planetëve quhen hëna, ose satelitë planetarë. Hënat vijnë në shumë forma, madhësi dhe lloje. Ka qindra hëna në sistemin tonë diellor.
Hënat e planetëve, të paktën 431 satelitë natyrorë ose hëna, dhe po ashtu ishin zbuluar gjithsejtë 471 hëna asteroide dhe 149 hëna trans-Neptuniane (përfshirë ato të Plutonit dhe planetëve të tjerë xhuxh).
[: Që nga 25 marsi 2025, kishte më shumë se 891 hëna të konfirmuara në sistemin tonë diellor:
- 421 hëna të njohura zyrtarisht që rrotullohen rreth planetëve, duke përfshirë planetin xhuxh Pluton.
- Më shumë se 470 hëna të konfirmuara rrotullohen rreth planetëve të tjerë xhuxh, asteroidëve dhe objekteve trans-Neptuniane (TNO). TNO-të janë objekte në sistemin diellor që kanë një orbitë përtej Neptunit.]1
–[: Nga tetë planetët e Sistemit Diellor dhe nëntë planetët e tij xhuxh, gjashtë planetë dhe shtatë planetë xhuxh dihet se rrotullohen nga të paktën 431 satelitë natyrorë, ose hëna. Të paktën 19 prej tyre janë mjaft të mëdha për t’u rrumbullakosur gravitacionalisht; nga këto, të gjitha janë të mbuluara nga një kore akulli përveç Hënës së Tokës dhe Io të Jupiterit. Disa nga më të mëdhenjtë janë në ekuilibër hidrostatik dhe për këtë arsye do të konsideroheshin planetë xhuxh ose planetë nëse do të ishin në orbitë të drejtpërdrejtë rreth Diellit dhe jo në gjendjen e tyre aktuale (planetë rrotullues ose planetë xhuxh).]2
–
| Planetët | Numri i hënave |
| Mërkuri | 0 |
| Venera (Afërdita) | 0 |
| Toka | 1 – (Hëna) |
| Marsi | 2 – (Hënat e Marsit) |
| Jupiteri | 97 – [Moons of Jupiter – Wikipedia]3 |
| Saturni | 274 – [Moons of Saturn – Wikipedia]4 |
| Urani | 29 – [Moons of Uranus – Wikipedia]5 |
| Neptuni | 16 – [Moons of Neptune – Wikipedia]6 |
| – | – |
| Planetët Xhuxh (konsensual) | Numri i hënave |
| Ceres | 0 |
| Orcus | 1 |
| Plutoni | 5 – [Moons of Pluto – Wikipedia]7 |
| Haumea | 2 |
| Quaoar | 1 (2?) |
| Makemake | 1 |
| Gonggong | 1 |
| Eris | 1 |
| Sedna planeti xhuxh | 0 |
| – |
Për shkak të distancës së ndryshme të Tokës nga këta planetë (si dhe distancës së tyre nga Dielli), kufijtë në të cilët ne jemi në gjendje të zbulojmë hënat e reja janë shumë të paqëndrueshme.
Klasifikimi
Hënat klasifikohen në dy kategori të veçanta sipas orbitave të tyre: hënat e rregullta, të cilat kanë orbita prograde (ato rrotullohen në drejtim të rrotullimit të planetëve të tyre) dhe shtrihen afër rrafshit të ekuatorëve të tyre, dhe hënat e parregullta, orbitat e të cilave mund të jenë pro- ose retrograde (kundër drejtimit të rrotullimit të planetëve të tyre) dhe shpesh shtrihen në kënde ekstreme me ekuatorët e planetëve të tyre. Hënat e parregullta janë ndoshta planetë të vegjël që janë kapur nga hapësira përreth. Shumica e hënave të parregullta janë më pak se 10 kilometra (6.2 mi) në diametër.
Sfondi
Zbulimi më i hershëm i botuar i një hëne tjetër përveç Tokës ishte nga Galileo Galilei, i cili zbuloi katër hënat Galileane që rrotulloheshin rreth Jupiterit në 1610. Gjatë tre shekujve në vijim, u zbuluan vetëm disa hëna të tjera. Misionet në planetë të tjerë në vitet 1970, veçanërisht misionet Voyager 1 dhe 2, panë një rritje të numrit të hënave të zbuluara dhe vëzhgimet që nga viti 2000, duke përdorur kryesisht teleskopë optikë të mëdhenj me bazë tokësore, kanë zbuluar shumë të tjera, të cilat janë të gjitha të parregullta.
–
Referencat
