Çfarë është një virus?

Imazhi: Çfarë është një virus? >(Roger Harris/Science Photo Library/Getty Images)

Nga: Stafi i ScienceAlert: What Is a Virus?¹

Një virus është material gjenetik që përmbahet brenda një thërrmije organike që pushton qelizat e gjalla dhe përdor proceset metabolike të mikpritësit të tyre për të prodhuar një brez të ri grimcash virale.

Mënyra se si e bëjnë këtë ndryshon. Disa e futin materialin e tyre gjenetik në ADN-në e mikpritësit, ku mund të ulet në pritje derisa të përkthehet në një datë të mëvonshme. Ndërsa qeliza pritëse riprodhohet, ajo mund të bëjë viruse të reja.

Viruset gjithashtu mund të shpërthejnë qelizën e tyre pritëse ndërsa zgjerohen në numër, në atë që quhet një cikël lytik i riprodhimit.

Sa të mëdhenj janë viruset?

Fjala virus vjen nga një fjalë latine që përshkruan lëngjet helmuese. Kjo sepse format e hershme të mikrobeve izoluese dhe imazherike nuk mund të kapnin grimca kaq të vogla.

Përmasat e virusit variojnë nga jashtëzakonisht të vogla (minuscule) – 17 nanometër për shembull Porcine Circovirusi² i gjerë,- tek përbindëshat që sfidojnë vetë përkufizimin e ‘virusit’, siç është Tupanvirusi³ 2.3 mikrometërsh.

Në mënyrë të ngjashme, ato vijnë në një sërë kompleksesh, që përmbajnë proteina të ndryshme ose të rrethuara nga një sërë guaskash dhe mbështjellesh për të ndihmuar në infektimin dhe riprodhimin e pothuajse çdo specieje në çdo mbretëri të jetës.

Viruset mund të kodohen në mënyra të ndryshme. Rotaviruset⁴ bazohen në një brin të dyfishtë të ARN-së, për shembull. Koronerët kanë një brin të vetëm të ARN-së, e cila është ‘sens pozitiv‘⁵, pasi në të mund të përkthehet direkt në proteina të reja. Gripi (Influenza)⁶ ka ARN të sensit negativ, që do të thotë se ka nevojë për një hap shtesë transkriptimi para se të mund të bëjë proteina.

Viruset e lisë dhe herpesit janë shembuj të viruseve të ADN-së,⁷ të cilat e detyrojnë mikpritësin të transkriptojë gjenomin e tij në ARN në hyrje.

Madhësitë e këtyre gjenomeve ndryshojnë gjithashtu. Disa nga më të mëdhatë mund të jenë mbi një milion çifte bazë të gjata. Nga ana tjetër, një virus ARN që infekton bakteret, të quajtur MS2,⁸ ka pothuajse 3.500 çifte bazë.

Është e pamundur të dihet me siguri se sa lloje virusesh ekzistojnë në botën natyrore, me numrat që ngjiten ndërsa studiuesit përdorin mjete të reja për të kërkuar nënshkrime gjenetike të klasifikuara dhe të panjohura në tokë, oqeane, madje edhe në qiell. Vlerësimet e përafërta sugjerojnë se mund të ketë deri në 100 milionë lloje virusi në sipërfaqen e Tokës.

A janë gjallë viruset?

Kjo është një pyetje që shkencëtarët vazhdojnë ta diskutojnë ndërsa përkufizimet e jetës dhe ekologjisë ndryshojnë. Mendimi i tanishëm sugjeron se viruset duhet të konsiderohen pjesë e një sistemi të ndërlikuar jetese, i cili shtrihet midis të gjithë organizmave.

‘Virionet’ janë grimcat joaktive që lëvizin nëpër mjedis, të cilat nuk priremi t’i mendojmë si të gjalla. Vetëm pasi të jenë pjesë e një qelize, viruset marrin karakteristikat e gjalla të tyre, duke huazuar biokiminë e mikpritësit për t’u riprodhuar.

Si e tillë, është më e saktë të mendosh për viruset si pjesë e vazhdimësisë⁹ midis kimisë dhe biologjisë, një që nuk është e ndarë qartë në të gjallë dhe jo të gjallë.

Të gjithë artikujt e bazuar në temë përcaktohen nga kontrolluesit e fakteve të jenë korrektë dhe relevantë në momentin e botimit. Teksti dhe imazhet mund të ndryshohen, të hiqen ose të shtohen si një vendim editorial për të mbajtur informacionin aktual. -Stafi i ScienceAlert.

–

Referenca

1. What Is a Virus? : ScienceAlert ↩︎
2. Porcine circovirus – Wikipedia ↩︎
3. These Viruses Found in Brazil Are So Huge They’re Challenging What We Think a ‘Virus’ Is : ScienceAlert ↩︎
4. Rotavirus – Wikipedia ↩︎
5. Sense (molecular biology) – Wikipedia ↩︎
6. What Is Influenza? : ScienceAlert ↩︎
7. DNA Viruses – Biology Encyclopedia – cells, body, examples, human, process, system, different, structure ↩︎
8. Bacteriophage MS2 – Wikipedia ↩︎
9. Are Viruses Alive? : ScienceAlert ↩︎