Pergamena, materiali mbi të cilin shkruhet, lindi nga rivaliteti mes dy bibliotekave. Në shekullin II para para erës sonë, mbretërit e Pergamonit po ndërtonin një bibliotekë që synonte të rivalizonte atë të Aleksandrisë, duke blerë dhe kopjuar çdo libër që mund të gjenin.
Pergamena, e quajtur gjithashtu letër pergamenë ose pecudine, është një membranë e bërë nga lëkura e një kafshe (qengji ose viçi) që nuk është nxirë dhe përbëhet nga kolagjeni. Ka një strukturë lëkurore dhe elastike, kështu që degradimi nuk ndodh shpesh. Ajo u përdor si mbështetje shkrimi deri në shekullin e katërmbëdhjetë, kur gradualisht u zëvendësua nga letra e kërpit ose fibra të tjera tekstili. Sot, ajo përdoret ende si material lidhës.[1]
Egjipti, i cili kontrollonte furnizimin botëror me papirus, e pa këtë si një kërcënim dhe ndërpreu eksportet për të penguar zhvillimin e bibliotekës së re.
Përgjigjja e Pergamonit ishte përsosja e një materiali të ri shkrimi, të prodhuar nga lëkura kafshësh e përpunuar me kujdes.
Romakët e quajtën këtë material pergamena, sipas emrit të qytetit. Pergamoni vendi arkeologjik.
Kjo fjalë mbijeton edhe sot në shumë gjuhë si “pergamenë”.
Në përpjekje për të dobësuar një rival, Egjipti ndihmoi pa dashje në krijimin e materialit që jo vetëm do ta zëvendësonte papirusin, por do t’i mbijetonte atij për shekuj me radhë.
Për ta bërë më të qartë, një përmbledhje:
- 📜 Pergamena u krijua në shekullin II p.e.s., si zëvendësim për papirusin.
- 📚 Mbretërit e Pergamonit donin të ndërtonin një bibliotekë që të rivalizonte Aleksandrinë.
- 🇪🇬 Egjipti, që kontrollonte furnizimin me papirus, ndaloi eksportin për ta penguar.
- 🐑 Si përgjigje, në Pergamon u përsos një material i ri shkrimi nga lëkura e kafshëve.
- 🏛 Romakët e quajtën “pergamena” sipas qytetit, dhe fjala mbeti në shumë gjuhë deri sot.
–
Referencat
Dialog me ChatGPT
