Në botë ka katër, pesë, gjashtë ose shtatë kontinente, varësisht se kë pyet.
Sa kontinente ka në botë? Është një pyetje mjaft e thjeshtë. Por përgjigjja është shumë më komplekse nga sa mendoni.
Ng: Toby Saunders – How many continents are there in the world? It depends who you ask [1]
Në thelb, gjithçka varet nga mënyra se si e numëroni një kontinent. Disa argumentojnë se ka vetëm katër kontinente, për shembull, ku secili prej tyre klasifikohet si një masë tokësore që ndahet natyrshëm nga uji. Përdorimi i modelit me katër kontinente na tregon se ekzistojnë vetëm AfroEurasia, Amerika, Antarktida dhe Australia.
Të tjerë argumentojnë se ekzistojnë gjashtë kontinente – Afrika, Amerika, Antarktida, Azia, Oqeania dhe Evropa – me amerikanët e përzier në një kontinent të vetëm. Nëse bashkoni Amerikat dhe numëroni vetëm masat tokësore me popullsi të gjerë – duke përjashtuar kështu Antarktidën – do të mbeteni me pesë kontinente.
Sa kontinente ka në botë?
Sipas shumicës së standardeve, në botë ka shtatë kontinente. Në rend nga më i vogli te më i madhi, ato janë: Oqeania , Evropa, Antarktida, Amerika e Jugut, Amerika e Veriut, Afrika dhe Azia . Megjithatë, sipas disa matjeve, në Tokë ka vetëm katër ose pesë kontinente.
Shtatë kontinentet standarde në botë, Foto: Getty
Sipas madhësisë, këtu janë shtatë kontinentet standarde në botë:
Oqeania – 8,511,000 km²
Oqeania është kontinenti më i vogël në botë, me një sipërfaqe totale prej 8,511,000 km². Kjo pavarësisht se kontinenti përmban Australinë – vendi i gjashtë më i madh në botë, me një masë tokësore prej 7.688 milion km².
Popullsia e saj prej vetëm 44,491,724 banorësh (sipas OKB-së ) e bën atë kontinentin e dytë më të vogël për nga popullsia, duke lënë pas vetëm Antarktidën.
Oqeania përbëhet nga Australazia, Polinezia, Melanezia dhe Mikronezia. Do të gjeni një numër të vendeve më të vogla në botë në kontinent, të shpërndara në 14 vendet e saj të njohura në mënyrë të pavarur dhe një sërë territoresh të varura nga kombe të tjera.
Evropë – 10,180,000 km²
Me një sipërfaqe totale prej 10,180,000 km², Evropa është kontinenti i dytë më i vogël në botë. Megjithatë, është kontinenti i tretë më i populluar, me 745,173,774 banorë, sipas OKB-së .
Numri i përgjithshëm i vendeve brenda Evropës është i debatueshëm, por ai ndahet nga 50 vende të ndryshme nëse përfshihen vende si Turqia, Ishujt Faroe, Kosova, Qiproja. Pjesë të vogla të vendeve si Kazakistani dhe Rusia gjithashtu konsiderohen gjerësisht si pjesë e Evropës.
Antarktida – 14,200,000 km²
Antarktida është kontinenti më pak i populluar në Tokë dhe është kryesisht një shkretëtirë polare. Vetëm 1,000-5,000 njerëz jetojnë atje dhe popullojnë stacionet e ndryshme kërkimore të shpërndara në sipërfaqen e saj prej 14,200,000 km².
Amerika e Jugut – 17,814,000 km²
Falë sipërfaqes së saj totale tokësore prej 17,814,000 km², Amerika e Jugut është kontinenti i katërt më i madh në botë. Vlerësimi i popullsisë së saj prej 434,254,119 ( OKB ) e rendit atë në vendin e pestë.
Përveç Antarktidës, Amerika e Jugut është shtëpia e më pak vendeve, me vetëm 12 kombe të pavarura. Më i madhi prej tyre është Brazili, i cili është vendi i pestë më i madh në botë. Argjentina gjithashtu hyn në dhjetë vendet e para në vendin e tetë.
Amerika e Veriut – 24,239,000 km²
Amerika e Veriut është kontinenti i tretë më i madh në Tokë, me një sipërfaqe tokësore prej 24,239,000 km². Sipas OKB-së , popullsia e saj vlerësohet në 595,000,000 banorë .
Amerika e Veriut përbëhet nga Amerika e Veriut, Amerika Qendrore dhe Karaibet. Është shtëpia e 47 kombeve të pavarura dhe të varura, duke përfshirë Kanadanë dhe SHBA-në, përkatësisht vendet e dyta dhe të treta më të mëdha në botë.
Afrika – 30,244,000 km²
Afrika është kontinenti i dytë më i madh në botë, pas Azisë. Afrika është shtëpia e rreth 1,393,676,444 banorëve dhe ka një sipërfaqe totale prej 30,244,000 km². Kjo është rreth 20 përqind e sipërfaqes totale të Tokës.
Kontinenti strehon 54 vende sovrane afrikane, me Algjerinë – më të madhen prej të gjithave – që renditet e dhjeta në vendet më të mëdha në botë .
Azia – 44,579,000 km²
Azia është kontinenti më i madh në botë, me një sipërfaqe totale tokësore prej 44,579,000 km², që është e barabartë me pothuajse 30 përqind të sipërfaqes totale tokësore të Tokës. Kontinenti ka një popullsi të vlerësuar prej 4,694,576,167 banorësh, duke e bërë atë më të populluarin në Tokë. (Shifrat sipas OKB-së ).
Duke përfshirë gjithsej 51 vende, falë Kinës, Indisë, Kazakistanit dhe Rusisë, Azia është shtëpia e katër prej dhjetë vendeve më të mëdha në botë. Rusia është më e madhja nga të gjitha.
Azia është pak e vështirë për t’u përcaktuar, pasi ajo përzihet me Evropën në perëndim me disa vende që teknikisht kalojnë të dy kontinentet. Në mënyrë tipike, ndarja konsiderohet duke përdorur Malet Urale dhe Detin Kaspik si kufij.
Çfarë e bën një kontinent?
Një kontinent zakonisht përkufizohet si një masë e madhe e vazhdueshme toke, që lidhet lirshëm me pozicionet e pllakave tektonike dhe ‘lundron’ në koren kontinentale të Tokës. Megjithatë, pyetjet se ku mbaron Evropa dhe ku fillon Azia janë një shembull i mungesës së një përgjigjeje përfundimtare mbi këtë temë.
Ekziston një pyetje se çfarë e përcakton saktësisht secilin kontinent, gjë që ka shkaktuar konfuzion midis mësuesve dhe studentëve të gjeografisë në të gjithë globin. Mungesa e një përgjigjeje përfundimtare se çfarë e përbën saktësisht një kontinent ka çuar në përgjigjet me katër, pesë, gjashtë dhe shtatë kontinente në të gjithë botën.
Për ta bërë më të komplikuar situatën, gjeologët kanë teorizuar se kontinentet lëvizin. Tektonika e pllakave dhe superkontinenti Pangea sugjerojnë që kontinentet lëvizin dhe ndahen gjatë periudhave (jashtëzakonisht të gjata) kohore për shkak të konvekcionit nga zbërthimi i elementëve radioaktivë në mantel.
Cilat kontinente e përbëjnë Amerikën?
Amerikat përbëhen nga dy kontinente: Amerika e Veriut dhe Amerika e Jugut. Shtetet e Bashkuara mund të gjenden në Amerikën e Veriut.
Në disa praktika, duke përfshirë pesë unazat e Lojërave Olimpike (secila përfaqëson një kontinent), tre kontinentet amerikane kombinohen në një të vetëm, duke e quajtur zakonisht kombinimin e Amerikës së Veriut dhe të Jugut ‘Amerikat’.
Mund të shihni disa që e përfshijnë Amerikën Qendrore si një kontinent të tretë në Amerikë.
A është Rusia pjesë e Evropës apo pjesë e Azisë?
Teknikisht, Rusia është pjesë e të dy kontinenteve, por konsiderohet një komb evropian për shkak të lidhjeve kulturore dhe për shkak se popullsia është më e dendur në tokat evropiane të vendit.
Rusia është një vend i ndërlikuar me lidhje historike, politike dhe gjeografike si me Evropën ashtu edhe me Azinë. Pjesa më e madhe e saj shtrihet në veri të Azisë, me krahun e saj perëndimor që shtrihet në Lindje të Evropës.
Duke përdorur Malet Urale si kufi kontinental, pjesa më e madhe e Rusisë ndodhet në Azi dhe një pjesë e saj në Evropë. Megjithatë, qytetet e saj më të mëdha, përfshirë kryeqytetin Moskë, ndodhen kryesisht në Evropë. Kjo, së bashku me sipërfaqet e mëdha të tokës së mbuluar nga ngrica e përhershme në lindje dhe veri, ka bërë që shumica e rusëve të jetojnë në pjesët evropiane të vendit.
–
–
Referencat
- https://www.sciencefocus.com/planet-earth/how-many-continents-are-there-in-the-world ↩︎
